Şairlerimize (gerekli kıstasları taşıyan şairlerimize) "SANATÇI TANITIM KARTI" verilmesinin söz konusu olduğunu anlamış bulunmaktayız.
Bu konu ile ilgili olarak aşağıda ilgili açıklama ve yönergeler var.

Bunun için ilk adım olarak, ilinizde bulunan İl Kültür Müdürlüğüne başvuruda bulunmanız gerekecek.

Bakanlıkça oluşturulacak 5 er kişilik komisyonlarda değerlendirmeye alınacaksınız ve gerekli şartları taşıdığınız anlaşıldığında kartı almaya hak kazanacaksınız.

Şartlar ve diğer detaylar yönerge içinde verilmiştir.

SANATÇI TANITIM KARTI

(07 Kasım 2007) Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan 'Sanatçı Tanıtım Kartı' uygulamasına ilişkin kararı valiliklere bildirildi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü, Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatları Sanatkarları, Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları ve Halk Aşıkları (Ozanları)'ndan, Halk Kültürü ve Bilgi ve Belge Merkezi'ne kayıtlarının yapılmasını istendi.

Sanatçı tanıtım kartı verilmesini isteyenler için 30.11.2006 tarih ve 193315 sayılı makam onayı ve çıkarılan yönerge ile, 'Sanatçı Tanıtım Kartı' almak isteyenlerin ilgili yönerge kapsamında, icra dalları ile ilgili oluşturulan kurullar tarafından değerlendirilebilmeleri için Genel Müdürlüğe şahsen müracaat etmeleri gerekmekte olduğu bildirildi.

Geleneksel El Sanatı Ve Türk Süsleme Sanatları Sanatkârları, Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları Ve Halk Âşıkları (Ozanları) Değerlendirme Yönergesi
(Bu mevzuat sayfaları Kültür ve Turizm Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından derlenmekte ve güncellenmektedir.)

T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI

Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü

Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Başkanlığı


GELENEKSEL EL SANATI ve TÜRK SÜSLEME SANATLARI SANATKÂRLARI, TÜRK HALK MÜZİĞİ MAHALLİ SANATÇILARI VE HALK ÂŞIKLARI (OZANLARI) DEĞERLENDİRME YÖNERGESİ


BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar

Amaç

MADDE 1- (1) Bu yönerge; Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü “Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi”ne kayıt olmak için başvuran Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatları Sanatkârları, Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları ve Halk Âşıkları (Ozanları) nın, kayıtlarının yapılması ve kendilerine “kimlik kartı” verilmesi için belirli kriterlerin saptanması ile oluşturulacak kurul üyelerini ve bu üyelerin objektif değerlendirme kıstaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu yönerge; geleneksel el sanatları ve Türk süsleme sanatları ürünlerini üreten sanatkârların,

(2) Kendi yöresine ait halk türkülerini yerel ağızla yani yöresel tavırla ses ve saz ile icra eden mahalli sanatçıların, geleneksel anlamda âşıklık (ozanlık) geleneğini sürdüren âşıkların (ozanların),

(3) Mahalli Sanatçı tanımının içerisinde yer almayan, halk türküsü söyleyen ama saz çalmayan, saz (Zurna, Kaval, Kabak Kemane, Karadeniz Kemençesi, Tulum, Sipsi, Mey, Cura, Tar ) çalıp da halk türküsü söyleyemeyen Mahalli Sanatçıların,

(4) Âşık-Ozan tanımının içinde yer almayan, halk şiiri tarzında şiirler yazan ancak saz çalmayan şairler ile gelenek aktarıcıları konumundaki (cem aşıkları, hikayeciler, destancılar vb.) şahısların, değerlendirilmelerine olanak sağlanması için yapılan düzenlemeleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu yönerge, Kültür ve Turizm Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki 4848 Sayılı Kanunun 13. Maddesine istinaden hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu yönergede geçen;


a) “Bakanlık”; Kültür ve Turizm Bakanlığı’nı

b) “Genel Müdürlük”; Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğünü,

c) “Genel Müdür”; Araştırma ve Eğitim Genel Müdürünü

d) “Daire Başkanı”; “Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Başkanını,

e) “Kurullar”; Geleneksel el sanatı ve Türk süsleme sanatları sanatkârları, Mahalli sanatçılar ve Halk âşıkları (ozanları) nın değerlendirmesini yapan kurulları,

f) “Maddi Kültür Şubesi”; geleneksel el sanatları, giyim-kuşam-süslenme, halk mutfağı, halk mimarisi konularında yurtiçi ve yurtdışında alan araştırmaları başta olmak üzere geleneksel kültür değerlerini inceleyen şubeyi,

g) “Halk Müziği ve Oyunları Şubesi”; halk müziği, halk oyunları, halk sporları, sözlü ürünler olmaları nedeniyle sözlü anlatımlar Şubesi’nin inceleme alanına giren Halk Tiyatrosu konularında yurtiçi ve yurtdışında alan araştırmaları başta olmak üzere geleneksel kültür değerlerini inceleyen şubeyi,

h)“Halk Edebiyatı Şubesi”, Mit, efsane, masal, tekerleme, halk hikayesi sözlü tarih gibi düzyazı biçimli sözlü sanatsal anlatımlar, destan, ağıt, mani, türkü, koşma, deyiş, ilahi, ninni gibi şiir biçimli sözlü sanatsal anlatımlar, atasözü, deyim, alkış, kargış, küfür, argo, lakap gibi çoğu zaman çeşitli konuşma ve sanatsal iletişim bağlamlarında karşımıza çıkan türler ve araştırma konuları, bilmece, bulmaca gibi söz sanatı oyunlarına dayalı türlerle ilgili konuları inceleyen şubeyi,

ı) Uzman; Geleneksel el sanatları alanında çalışmaları bulunan sanat ve akademik çevrelerce tanınan kişileri,

j) Araştırmacı; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü, Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Başkanlığında ilgili şubede görev yapan Folklor Araştırmacılarını, uzman ve Kültür ve Turizm uzman yardımcılarını,

k) Geleneksel El Sanatı Sanatkârı; Çevre şartlarına göre, güzelin yanı sıra yararlıyı sunan, insan yaşamını kolaylaştıran ihtiyaçları karşılayarak ürünleri evde, atölyede, bütün gün veya boş zamanlarında geleneksel, estetik, artistik v.b. karakter taşıyan ürünlerini el aleti veya mekanik araçların yardımıyla üreten kişi-kişileri,

l) Türk Süsleme Sanatları Sanatkârı; Belirli bir yapıtı veya belirli bir yeri daha dekoratif bir görünüm kazandırmak için çeşitli tekniklerle (tezhip, Hat, Minyatür, Ebru vb.) bezeyen kişi-kişileri,

m) Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçısı; kendi yöresine ait halk türkülerini yerel ağızla yani yöresel tavırla ses ve saz ile icra eden kişileri,

n) Halk Şairi; klasik anlamda âşık-ozan tanımı içine girmeyen (saz çalmamaları nedeniyle) halk şairlerini,

o) Gelenek Aktarıcısı; kendine ait edebi yaratmaları olmayan ancak, “Usta Malı” yaratmaları aktaran şahısları,

p) Halk Aşığı (Ozanı);

1) Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz orijinli âşık-ozanları,

2) Orta Anadolu, Çukurova ve Batı Anadolu orijinli âşık-ozanları,

İfade eder.


İKİNCİ BÖLÜM

Değerlendirme Kategorileri

MADDE 5- (1) “Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatı Sanatkârları, Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları ve Halk Âşıkları (Ozanları) şu kategorilerde değerlendirilecektir.

a) Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatları Sanatkârları

1) Hem yapıp hem satan sanatkarlar,

2) Sipariş çalışan sanatkarlar,

3) Geleneksel el sanatı sanatkarı olup, üretimi bırakanlar.


b) Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları

1) Hem çalıp hem söyleyen Mahalli Sanatçılar,

2) Saz çalamayan ancak, söyleyen Mahalli Sanatçılar,

3) Sadece saz çalan Mahalli Sanatçılar.


c) Halk Aşıkları (Ozanları)

1) Halk aşığı-ozanı,

2) Halk şairi,

3) Gelenek aktarıcısı.


Kurullar

MADDE 6- (1) Değerlendirme kurulları şunlardır:

a) Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatkarlarını Değerlendirme Kurulu,

b) Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları Değerlendirme Kurulu,

c) Halk Aşıklarını (Ozanlarını) Değerlendirme Kurulu.


Kurulların Oluşumu ve Çalışma Şekli

MADDE 7- (1) Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatları Sanatkârları, Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları ve Halk Âşıkları (Ozanları) Değerlendirme Kurulları, ilgili Genel Müdür Yardımcısının teklifi ve Genel Müdürün onayıyla belirlenir.

(2) Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatları Sanatkârları Değerlendirme Kurulu; Daire Başkanı başkanlığında, Maddi Kültür Şubesi Müdürü, Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünden bir temsilci (Türk süsleme sanatları değerlendirmesinde görevlendirilmek üzere) iki araştırmacı ve bir uzman (Geleneksel el sanatları değerlendirmesinde görevlendirilmek üzere) olmak üzere beş üyeden,

Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçıları Değerlendirme Kurulu; Daire Başkanı başkanlığında, Halk Müziği ve Oyunları Şubesi Müdürü, bir araştırmacı, halk müziği konusunda uzman bir personel ve Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünden bir temsilci olmak üzere beş üyeden,

Halk Aşıklarını (Ozanlarını) Değerlendirme Kurulu; Daire Başkanı başkanlığında, Halk Edebiyatı Şubesi Müdürü, biri halk müziği konusunda çalışan iki araştırmacı ve Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünden bir temsilci olmak üzere beş üyeden oluşur.

(3) Değerlendirme Kurulları, üyelerin salt çoğunluğuyla toplanır. Kararlar oy çokluğu ile alınır. Eşitlik durumunda kurul başkanının oyu doğrultusunda karar verilir.

(4) Kurullar, başkanın belirlediği tarihte toplanır.

(5) Kurul toplantılarında geçen konuşmalar ses bandına kaydedilir. Kayıtta kullanılan ses bantları bir yıl süreyle muhafaza edilir.

(6) Kurulların raportörlüğünü, ilgili araştırmacılar üstlenir.

(7) Kurullar, değerlendirmelerini bitirdikten sonra, verdikleri kararı bir tutanak şeklinde imzalar.

(8) Kurullarca değerlendirmeye alınan ve başarılı bulunan başvuru sahiplerinin, Genel Müdürlük Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine kayıtları için gerekli işlemler ilgili şubelerce yapılır.

(9) Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine kaydı yapılanlara, Genel Müdürlükçe “Kimlik Belgesi” verilir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Değerlendirme Kıstasları

MADDE 8- (1) Değerlendirme Kurullarında, halk kültürü bilgi ve belge merkezine kayıt olmak ve kimlik belgesi almak için başvuruda bulunanların değerlendirilmesi, aşağıda belirlenen kıstaslar doğrultusunda yapılır.


a-Geleneksel El Sanatı ve Türk Süsleme Sanatları Sanatkârlarını Değerlendirme Kıstasları

1) İcra ettiği sanat dalında en az 5 sene çalışmış olma veya icazetname almış olma şartı aranır. Ancak, uyguladıkları geleneksel sanat dalında tek olan sanatkârlar, yıl göz önüne alınmaksızın ürettikleri eserle değerlendirmeye alınır.

2) İcra ettiği sanatı usta-çırak geleneğiyle öğrenmiş olan üreticilere ve icazetname almış ustalara öncelik tanınır.

3) İcra ettiği sanat dalında çırak yetiştirmiş olma şartı önceliklidir. Ancak, geleneğin tek temsilcisi olan ustalar için bu şart aranmaz.

4) Birden fazla temsilcisi olan sanat dalında ise en yaşlı usta, aynı yaş grubunda olanlar için ise çırak yetiştirmiş ustalar öncelikli olarak değerlendirmeye alınır.

5) İcra edilen sanatı, geleneksel biçim ve yöntemlerle yapıyor olmaları tercih edilecektir.

6) İcra edilen sanatın geleneğe uygun hammaddeyle üretilmesi önceliklidir.

7) İcra ettiği sanat dalının bulunduğu yörede geleneksel olarak yapılıyor olması şartı aranır. Ancak, usta göç yoluyla başka bir yöreye yerleşmiş ve sanatını orada icra ediyorsa ait olduğu yörenin özelliklerini taşıması koşuluyla değerlendirmeye alınır.

b-Türk Halk Müziği Mahalli Sanatçılarını Değerlendirme Kıstasları

1) Temsil ettiği yörenin belli türlerde türkü söyleme geleneğinin olup-olmadığı (Ne tür türkülerin okunduğu, nerede ve ne zaman söylendiği, kına, düğün, askerlik, sıla özlemi türküleri v.b., Doğu Anadolu Mahalli Sanatçıları için deme-çevirme,

2) Doğu Karadenizli Mahalli Sanatçılar için atma türkü söyleme geleneği vb.,

3) Türkülerin yöre tavrına uygun okunup-okunmadığı,

4) Türkülerin yöre tavrına uygun çalınıp-çalınmadığı,

5) Söylediği türkülerin Türk halk müziği normlarına uygun olup-olmadığı (Beste, derleme, usta malı olup-olmadığı),

6) Türkülerin ezgi yapısı, usul ve ritim açısından doğru çalınıp-çalınmadığı,

7) Yörenin halk müziği konusunda yeterli bilgiye sahip olup-olmadığı (Makam geleneği ile ilgili bilgisinin öğrenilmesi ),

8) Çaldığı sazların akortları hakkında bilgisinin olup-olmadığı (Tar, Bağlama, Kemençe, Kabak Kemane, Tulum, Mey v.b.),

9) Ezgilerin doğru çalınıp-çalınmadığı,

10) Sesinin detone olup-olmadığı,

11) Bilinen hikâyesi olan yöre türkülerinin hikâyelerini bilip-bilmediği,

dikkate alınır.


c-Halk Aşıklarını (Ozanlarını) Değerlendirme Kıstasları


A-Doğu Karadeniz-Doğu Anadolu âşıkları(Ozanları) için;

1) Başlayış nedeni( rüya, bade, aşk, kâbus, hastalık, çevre etkisi vb.)

2) Ustası olup olmadığı

3) Çırağı olup olmadığı

4) Usta malı bilip bilmediği

5) Hikâye bilip bilmediği

6) Profesyonel olup olmadığı

7) Doğaçlama söyleyip söylemediği

8) Yöreye özgü tür ve şekilleri bilip bilmediği ( askı, muamma, dudak değmez, tecnis, divani, nazire, atışma, satranç vb.)

9) Şiir ile ilgili terimler bilip bilmediği ( ayak, kafiye, redif, kulak kafiyesi vb.)

10) Makam bilip bilmediği


B-Orta Anadolu, Çukurova ve Batı Anadolu âşıkları(Ozanları) için;

1) Başlayış nedeni( rüya, bade, aşk, kâbus, hastalık, çevre etkisi vb.)

2) Ustası olup olmadığı

3) Çırağı olup olmadığı

4) Usta malı bilip bilmediği

5) Profesyonel olup olmadığı

6) Doğaçlama söyleyip söylemediği

7)Yöreye özgü tür ve şekilleri bilip bilmediği ( koşma, destan, varsağı, güzelleme vb.)

8) (Alevi aşıklar (ozanlar) için) gelenek içinde yer alan şekil ve türleri bilip bilmediği ( miraçlama, tevhid, duazı-ı imam, devriye, şathiye vb.) ile alevi inancındaki anlatılar ( mitler, efsaneler)

9) Şiir ile ilgili terimler bilip bilmediği

10)Makam bilip bilmediği


C- Halk Şiiri Tarzında Şiir Yazan Halk Şairleri için;

1) Başlayış nedeni

2) Ustası olup olmadığı

3) Çırağı olup olmadığı

4) Usta malı bilip bilmediği

5) Profesyonel olup olmadığı

6) Doğaçlama söyleyip söylemediği

7) Serbest vezinde yazıp yazmadığı

8) Ozan toplantılarına katılıp katılmadığı


D-Gelenek Aktarıcıları için;

a) Hikâye Anlatıcıları

1) Başlayış nedeni

2) Ustası olup olmadığı

3) Çırağı olup olmadığı

4) Usta malı bilip bilmediği

5) Hikâyeleri kimlerden öğrendiği

6) Bildiği hikâye sayısı

7) Hikâyeleri saz ile mi icra ettiği

8) Hikâyenin dışında bildiği türler var mı ( masal, fıkra, tekerleme, efsane, şiir vb.)


b) Cem Âşıkları (Zakirler)

1) Başlayış nedeni

2) Ustası olup olmadığı

3) Çırağı olup olmadığı

4) Profesyonel olup olmadığı

5) Alevi Bektaşi geleneğinin dışında yer alan tür ve şakileri bilip bilmediği ( hikâye, masal, türkü, güzelleme, yöresel deyişler vb.)

6) Gelenek içinde ( cem ayini sırasında) bir zakirin yapması gerekenleri bilip bilmediği

7) Gelenek içinde yer alan şekil ve türleri bilip bilmediği ( miraçlama, tevhit, mit, efsane, menkıbe vb.)

8) Makam bilgisi

dikkate alınır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yürürlük ve Yürütme

MADDE 9- (1) Bu yönerge, Bakanlık Makamınca onaylandığı tarihte yürürlüğe girer.

MADDE 10- (1) Bu yönergeyi Genel Müdür yürütür.